Bạn có từng bỏ dở một cuốn sổ từ vựng, ba mươi trang đầu đen kín nét bút, còn những trang sau vẫn trắng tinh?
Vấn đề không nằm ở ý chí mà ở thứ tự. Học lại cái gì và vào lúc nào là điều không ai đoán được bằng cảm tính. KotsuKotsu là ứng dụng học thuộc từ vựng tiếng Nhật làm thay bạn phép tính đó. Ứng dụng có 18.557 từ vựng tiếng Nhật, từ Hiragana đến JLPT (Kỳ thi Năng lực Nhật ngữ) N1 và cả những từ nằm ngoài các cấp độ, còn bạn chỉ cần học phần của hôm nay.
“Hôm nay mình nên học gì?”
Ứng dụng đã chọn sẵn. Bắt đầu từ 208 chữ Hiragana và Katakana trong bảng chữ cái, đi lần lượt qua JLPT N5, N4, N3, N2, N1 rồi đến những từ ngoài các cấp độ, 18.557 từ được xếp nối tiếp thành từng ngày học, mỗi ngày 50 thẻ. Bạn không cần nhớ hôm qua mình học đến đâu. Mở ứng dụng là thẻ của hôm nay đã sẵn sàng, và khi học xong, ứng dụng sẽ báo hôm nay đến đây thôi.
“Đã xem một lần rồi, sao vẫn không nhớ?”
Trí nhớ vốn dĩ là như vậy.
Năm 1885, Hermann Ebbinghaus đã tự làm thí nghiệm trên chính mình để đo tốc độ ký ức phai đi, rồi vẽ nên đường cong lãng quên. Những gì mới học sẽ mất gần một nửa chỉ sau một giờ, và mất từ hai phần ba trở lên sau một ngày. Một từ hôm qua bạn chắc chắn đã thuộc mà hôm nay không nhớ ra, không phải vì bạn thiếu ý chí.
Nhưng đường cong này có một kẽ hở. Nếu nhớ lại ngay trước khi quên, đường cong sẽ thoải hơn. Xem một từ mỗi ngày một lần trong mười ngày sẽ nhớ lâu hơn nhiều so với xem nó mười lần trong một ngày. Hiện tượng này được gọi là hiệu ứng giãn cách, và đã được khẳng định trong một phân tích tổng hợp năm 2006 gồm 317 thí nghiệm từ 184 bài nghiên cứu. Nghiên cứu đó cũng cho thấy càng muốn nhớ lâu thì khoảng cách giữa các lần ôn càng phải giãn rộng.
Vậy mấu chốt là “ngay trước khi quên” rơi vào lúc nào. Điều đó thì không ai đoán được bằng cảm tính.
“Vậy khi nào ứng dụng hỏi lại?”
Đúng lúc xác suất bạn còn nhớ giảm xuống 90%.
KotsuKotsu vẽ riêng một đường cong lãng quên cho từng thẻ, rồi hỏi lại ở đúng điểm ký ức đã hơi mờ đi nhưng chưa mất hẳn. Gặp lại khi đã quên sạch thì phải học lại từ đầu, còn gặp lại quá sớm thì ký ức vẫn còn rõ nên chẳng được hâm nóng thêm. Ký ức càng phải cố mới nhớ ra thì càng bền, nên ứng dụng tìm đúng thời điểm mà một lần ôn đáng giá nhất.
Bản thân việc tự nhớ lại trước khi xem nghĩa cũng giúp củng cố trí nhớ, hiệu quả hơn nhiều so với chỉ đọc lại bằng mắt. Vài giây bạn dừng lại trước khi lật thẻ chính là khoảng thời gian quan trọng nhất trong ứng dụng này.
Mỗi lần bạn nhớ đúng, đường cong lại thoải hơn và lần gặp sau lùi xa hơn. Từ vừa học sẽ quay lại sau 10 phút, từ đã nhớ đúng vài lần sẽ quay lại sau vài ngày, còn từ đã thuộc lòng thì vài tháng sau mới gặp lại. Nếu trả lời sai, khoảng cách lại thu hẹp. Dưới mỗi nút đánh giá đều ghi sẵn lần gặp tiếp theo, nên bạn thấy được câu trả lời của mình sẽ thay đổi điều gì trước khi nhấn.
Sổ từ vựng giấy bắt bạn xem từ đã biết và từ chưa biết với số lần như nhau. KotsuKotsu dồn khoảng thời gian đó sang những từ bạn chưa biết. Đó là lý do vì sao cùng 30 phút học mà kết quả đọng lại khác hẳn.
Phần tính toán do FSRS đảm nhận. Đây là thuật toán lặp lại ngắt quãng được tích hợp sẵn trong Anki, một mô hình được tinh chỉnh từ 700 triệu lượt ôn tập của 10.000 người học thật. KotsuKotsu dùng nguyên phiên bản mới nhất của nó. Mức 90% cũng có thể đổi thành 85% hoặc 95%. Tăng lên thì bạn gặp lại từ thường xuyên hơn, giảm xuống thì gặp ít hơn nhưng sẽ quên nhiều hơn một chút.
“Bây giờ mình đã thuộc đến đâu?”
Mỗi từ đều có một nhiệt độ: vị trí hiện tại của từ đó trên đường cong lãng quên, được thể hiện bằng màu sắc.
Từ vừa học có màu xanh lá ấm áp, từ lâu không gặp nguội dần qua vàng rồi cam, còn từ đã sai từ ba lần trở lên thì chìm xuống màu đỏ. Ôn tập chính là hâm nóng lại những từ đã nguội.
Chúng tôi có thể ghi bằng con số, nhưng đã không làm vậy. Đọc “73%” xong bạn còn phải suy nghĩ thêm một bước, còn màu sắc thì chỉ cần lướt qua là hiểu. Khi cuộn danh sách từ, những chỗ còn hổng sẽ tự hiện ra. Bảng chữ cái cũng được tô cùng kiểu màu, nên những chữ bạn chưa đụng tới sẽ nổi bật ngay.
“Mình đã đi được bao xa?”
Chuỗi ngày học liên tiếp, tỷ lệ trả lời đúng, mức trung bình mỗi ngày và thời gian cho mỗi thẻ được ghi lại hằng ngày. Bạn có thể nhìn lại những ngày đã qua trên một biểu đồ nhiệt duy nhất, và xem trước có bao nhiêu lượt ôn tập đang chờ trong những ngày tới. Ứng dụng còn cho biết ngày bạn sẽ học xong nếu giữ nhịp độ hiện tại.
“Trên web thì làm được gì?”
Bạn có thể mở cùng bộ từ vựng như trong ứng dụng ngay trên trình duyệt. Tra 18.557 từ theo cách viết, cách đọc hoặc nghĩa, rồi đi theo cấp độ và ngày học để đến trang riêng của từng từ. Trong danh sách, bạn có thể ẩn cách đọc và nghĩa, xáo trộn để tự kiểm tra, và khi lật thẻ rồi tự đánh giá, các từ ở đây cũng có nhiệt độ.
Nhiệt độ ghi nhận trên web chỉ được lưu trong trình duyệt đó. Chọn sẵn phần học của hôm nay và đưa từ quay lại đúng lúc bạn sắp quên là việc của ứng dụng. Web để học ngay tại chỗ một từ bạn tìm thấy qua tìm kiếm, còn ứng dụng để duy trì việc học mỗi ngày.
“Sao không có câu ví dụ?”
Vì câu ví dụ không giúp bạn học thuộc từ.
Mỗi lần định thêm một tính năng, KotsuKotsu đều tự hỏi “Thiếu nó thì có học thuộc từ được không?” để sàng lọc. Câu ví dụ bị loại, bảng xếp hạng và danh sách bạn bè bị loại, cả đăng nhập cũng bị loại. Thứ còn lại trên thẻ là cách viết Hán tự, cách đọc Hiragana, nghĩa, từ loại và nguồn gốc từ. Chỉ vậy thôi.
“Sao không có bảng xếp hạng?”
Vì tốc độ của người khác không nên trở thành thước đo của bạn.
Số từ mới mỗi ngày, giới hạn ôn tập, tỷ lệ nhớ mục tiêu, giờ bắt đầu ngày mới, thứ tự xuất hiện của từ mới, cả số nút đánh giá: tất cả đều do bạn quyết định.
Ứng dụng cũng không gửi thông báo. Những chấm đỏ thông báo chồng chất và những lời nhắc hối thúc chỉ khiến bạn thấy bị thúc ép và bồn chồn, mà một ứng dụng phải mở trong tâm trạng đó thì không dùng được lâu. Chuỗi ngày học cũng chỉ để ghi nhận chứ không phải để phạt, nên ứng dụng không cảnh báo khi chuỗi bị đứt, cũng không nài bạn giữ chuỗi. Muốn mở lúc nào thì mở lúc đó.
Không có tài khoản. Toàn bộ lịch sử học chỉ nằm trên thiết bị của bạn, và khi cần, bạn có thể xuất ra tệp để chuyển sang thiết bị khác.
Ngoài ra
- Tự động phát giọng đọc bản xứ khi lật thẻ
- Chọn một trong bốn giọng đọc, hai nữ và hai nam, tải về một lần là nghe được cả khi không có mạng
- Tìm kiếm theo từ, cách đọc hoặc nghĩa
- Lưu những từ bạn tâm đắc và thêm ghi chú riêng
- Từ đang dần quên và từ hay sai được gom vào danh sách riêng
- Giao diện sáng và tối, có thể tắt hiệu ứng nền và hiệu ứng làm mờ
Đây là bộ từ vựng dành cho người mới bắt đầu học tiếng Nhật từ bảng chữ cái Hiragana, sĩ tử ôn thi JLPT cần hệ thống từ vựng theo từng cấp độ, và người đi làm tự học tiếng Nhật mà không cần đến lớp hay trung tâm.
Bí quyết ở app, bền bỉ ở bạn.
Bạn chỉ cần hoàn thành phần của hôm nay.